تاثيرات شبکههاي GEM و سایر شبکههاي فارسيزبان بر روي خانوادهها و جامعه
آوید نیوز: عصری که در آن قرار داریم، عصر ارتباطات و عصر سلطهي پدیدهي رسانه بر زندگی انسانهاست. عصر ارتباطات و انفجار اطلاعات که همه چيز در آن تند و سريع و بدون وقفه در حرکت است و به قولي عصر تحول و شتاب است که حتي يک لحظه را هم نبايد از دست داد.
نگاهي به تحولات رسانهها در آغاز قرن بيست و يکم، نشانگر آن است که تفکر انسان تا چه اندازه به ابزارهاي ارتباطي وابسته است. ابزاري مانند زبان که نخستين وسيلهي ارتباطي بوده، اينک به ابزارهاي پيچيدهي انتقال اطلاعات مانند خطوط الکترونيکي و ماهوارههاي فضايي تبديل شده است.
در عصر حاضر، فاصلهها برداشته شده و انسانها با علوم ارتباطات و وسايل ارتباط جمعي به هم نزديک شدهاند.
از جمله اين وسايل ارتباط جمعي قدرتمند، ماهواره و شبکههاي ماهوارهاي است که به دلیل ویژگیهای منحصر به فرد خود، قادر است پیامهای تصویری را به دورترین نقاط منتقل کند و تعداد بیشماری از افراد را در سراسر دنیا مورد خطاب قرار دهد.
در ابتدا چنين به نظر ميرسيد که پیشرفت رسانههای ماهوارهای، پدیدهای کاملا مطلوب و عاری از خطاست و اگر چه ماهواره و تکنولوژیهای جدید ارتباطی، سهم بسزایی در پیشرفت علم و رفاه انسانی دارند اما در تجربهي کوتاه و چندین ساله معلوم شده است دارای برخی آسیبها و پیامدهای منفی نیز هستند.
از آنجا که امروزه جنگ و خونريزي براي فتح کشورها، ديگر شيوهي مطلوبي نيست و جوامع استعمارگر به دنبال استعمار و استثمار کشورها از طريق تغيير در تفکرات و باورهاي جوامع هستند؛ وسايل ارتباط جمعي، ابزاري مناسب و بسيار پر قدرت براي رسيدن به اين اهداف بهشمار ميروند؛ ابزاري که بدون جنگ و خونريزي با جذابيت و رنگ و لعاب فراوان کار خود را انجام ميدهند.
در چند سال اخیر بسیاری از محافل فرهنگي و رسانههای داخلی مانند تلویزیون و روزنامهها سعی کردهاند مردم را نسبت به نادرست و زیانآور بودن برنامههاي برخي شبکههاي ماهوارهاي و تبلیغات آنها آگاه کنند اما به نظر ميرسد اين هشدارها توسط عدهاي کمتر مورد توجه قرار گرفته و روند تماشاي اين نوع شبکهها همچنان ادامه دارد.
از جمله اين شبکهها، شبکهي امبیسی پرسیا، فارسي وان و جم است که به خصوص جم، با سریالهای ترکی خود در چند سال اخير توانسته است محبوبیتهای زیادی را کسب کند. اين شبکه مدتهاست که با پخش سریالهاي خانوادگي دنبالهدار از قبیل عمر گل لاله، کوزي گوني، فاطما گل، ماکسیرا، عشق اجاره ای، انتقام شیرین، سیب ممنوعه و … تبدیل به شبکهي شماره یک طرفداران ماهواره و برنامههای آن شده است که شايد يکي از دلايل اين محبوبيت اين باشد که کشور ترکیه نسبت به کشورهای غربی، فرهنگ نسبتا نزدیکتری به ایران دارد و کشوری مسلمان است. در ضمن دوبلهی جم کیفیت بهتری نسبت به شبکههاي ديگر فارسيزبان دارد و این امر کمک شایانی به محبوبیت این شبکه کرده است.
بسياري از افراد صرفا به دليل سرگرمي و پر کردن اوقات فراغت خود به تماشاي اين سريالها مينشينند و از اهداف و مقاصد گردانندگان اين شبکهها بيخبر هستند. آنها غافل هستند که تماشای اين تصویرها و فیلمهای مبتذل، کم کم انسان را معتاد و ذهن و اندیشهي او را تسخیر میکند. بلوغ زودرس، باورهاي غلط در مورد مسائل عاطفي و جنسي، قبحزدايي از مسائلي مانند خيانت همسران به يکديگر و سقط جنين از جمله مواردي است که مديران اين شبکههاي خوش خط و خال، به بينندگان القا ميکنند و ما را خواسته يا ناخواسته تحت تأثير اين پيامها قرار ميدهند.
نگاهي گذرا به اطرافمان و ارتباطات افراد هم به ما نشان ميدهد که اين سريالها در برخي موارد تأثيرات خودشان را به جا گذاشتهاند. به عنوان مثال در گذشته دنیای زندگي بزرگسالان براي کودکان ناشناخته و اسرارآمیز بود و دانستن برخي مسائل توسط کودکان و نوجوانان بر پایهي شرم استوار بود و کودکان و نوجوانان، دربارهي مسائل جنسی، خشونت، بیماری، مرگ، خيانت و نظایر آن، صحبت نميکردند اما بهتدریج و با کسب آگاهیهای جدید از راه ماهواره، آن اسرار، شرم و رازداریها در برخي خانوادهها به فراموشی سپرده شده و با داشتن اطلاعات به راحتي در موردشان صحبت ميشود.
به هر صورت با ورود انواع تکنولوژي به کشور و نيز به دليل عدم پاسخ دهي برخورد قهري و نيز از آنجا که متاسفانه به دليل تأخر فرهنگي که ما در برخي موارد داريم يعني اول تکنولوژی به سرعت و به صورت ناتمام وارد کشور ميشود و بعد آموزش استفادهي درست از آن به افراد داده ميشود؛ شاهد تأثيرات اين نوع برنامهها در ميان برخي افراد جامعه هستيم و شبکههای فارسی زبان مذکور در راس آنها با بازی در سنگر «هجوم نرم» دشمنان ایران، تنها یک هدف را دنبال میکنند و آن هم براندازی کیان خانواده است که عواقبي مانند فروپاشي جامعه را در بردارد.
سرانجام وقتگذارنی با سریالهای ترکی چیست و چگونه بايد ضمن استفاده از تکنولوژي روز دنيا، باورها و ارزشهاي درست را حفظ کرد و از شدت اين آسيبها کم کرد؛ موضوع اين شماره مجلهي آويد کرمان است.
قبل از اينکه تحقيق مبتني بر روشهاي علمي مجلهي آويد کرمان را در خصوص تأثيرات شبکههاي فارسي وان و جم و کنترل آنها، که به کمک دکتر مرتضي ذرهپرور استاد دانشگاه آزاد اسلامي انجام شده است را بخوانيد؛ مروري داريم بر اينکه گردانندگان اين شبکهها چه کساني هستند، جنگ نرم که امروزه روش تصرف سرزمينها و ذهن ساکنان آنهاست؛ چيست؟ بعد از آن هم به تحليل وحيد قرايي وکيل دادگستري کرمان راجع به تاثيرات اين پديده بر طلاق و از هم گسستي خانوادهها ميپردازيم. همچنين از کامبيز اسماعيلي رئيس پليس فتا براي اطلاعاتي که در خصوص هويت گردانندگان اين شبکهها در اختيار ما قرار داد؛ سپاسگذارم.
پیشینه و تاریخچهي جنگ نرم
تا سال 1945 میلادی، غالب جنگها، جنگ سخت بود. پس از آن با توجه به دو قطبی شدن جهان به بلوک شرق و غرب، دور جدیدی از رقابتها میان آمریکا و شوروی سابق آغاز شد که به جنگ سرد مشهور شد. جنگی که دو ابرقدرت، از رویارویی مستقیم با یکدیگر پرهیز میکردند.
با فروپاشی شوروی در سال 1991 میلادی و پایان جنگ سرد، کارشناسان با استفاده از تجارب دو جنگ جهانی و دوران جنگ سرد، دریافتند که با هزینهي کمتر و بدون دخالت مستقیم و جنگ سخت و نیمهسخت میتوان در سایر کشورها نفوذ کرد و حکومتها را تغییر داد که در ادبیات جهانی به «قدرت نرم» و سپس به «جنگ نرم» شهرت یافت.
مبانی قدرت نرم در اوج جنگ سرد در دههي 1970 ميلادي با مشارکت اساتید علوم سیاسی و اجتماعی و مدیران با سابقهي سیا و پنتاگون در ایالات متحده ابداع شد.
در این زمان در اصلاحات گورباچف مبنی بر ایجاد فضای باز سیاسی و تغییر در قوانین اقتصادی (پروستریکا) این کمیتهي آمریکایی جنگ سخت و هرگونه رویارویی آمریکا را به صورت مستقیم با شوروی منتفی اعلام کرد و تنها راه به زانو درآوردن بلوک شرق، را نافرمانیهای مدنی و نبرد رسانهای در قالب «جنگ نرم» معرفی کردند.

«جنگ نرم» چيست؟
اما جنگ نرم چيست و چه ميکند؟ جنگ نرم مجموعه اقدامات طراحی شدهاي است که به دور از هرگونه برخورد خشن و نظامی با هدف دگرگونی در هویت فرهنگی نظام ارزشی مردم و جامعه اقدام ميکند.
جنگ نرم، اقدامات روانی، فرهنگی، سیاسی، تبلیغاتی و رسانهای بدون برخورد مستقیم نظامی و درگیری فیزیکی جهت به انفعال بردن و شکست دشمن و استفادهي طراحی شده از تبلیغات و ابزارها جهت نفوذ در افکار، اندیشهها، اذهان و قلبهای مردم است.
و به طور کلي جنگ نرم؛ جنگ تفکر و اندیشهها، جنگ ارزشها و معنویت، جنگ اذهان و قلبها، جنگ باورها و اعتقادات دینی و جنگ عزم و اراده است که بلند مدت، برنامهریزی شده و هدفمند، منظم، مدون و تدبیر شده، تعمدی و کنترل شده است و غیرمستقیم و بهدور از هرگونه برخورد فیزیکی صورت ميگيرد.
اين جنگ همه جانبه و فراگیر، بدون مرز و قلمرو جغرافیایی، جنگ هویت و سرمایهي فرهنگی، جنگ سایبری و فضای مجازی، جنگ اطلاعاتی، وسایل ارتباط جمعی و جنگ رسانههاست.
اهداف جنگ نرم
استحاله؛ مسخ و دگرگونی هویت فرهنگی
تاثیرگذاری بر اذهان مخاطبان
تهاجم به مرزهای اعتقادی و ارزشی جامعه
ایجاد تردید در دلها و اذهان مردم
تغییر نظام ارزشی و الگوهای رفتاری
تغییر سبک زندگی
تغییر نظرات، نگرشها، دیدگاهها و جهانبینیها
تزلزل در افکار و ارادهي ملی
تزلزل در انسجام و همبستگی ملی
برانگیختن مردم برای رفتارهای اعتراضی و نافرمانی مدنی
سرنگونی نظام حاکم
اما گردانندگان شبکههاي فارسي زبان Farsi1 و GEM چه کساني هستند؟
Farsi1
شبکهي Farsi1 پس از مدتی تبلیغ و در انتظار نگه داشتن مخاطبان فارسی زبان خود بالاخره مرداد 88 برنامههای خود را شروع کرد و در سال 1395 به کار خو پایان داد. برنامههای این شبکه اغلب شامل پخش سریالهای خانوادگی و تفریحی کشورهای مختلف از جمله آمریکا و کره به زبان فارسی (دوبله) و نیز موزیک بودند.
مدیریت شبکهي Farsi1
شبکهي Farsi1 متعلق به فردی به نام «روبرت مرداک» امپراطور رسانهای و چهارمین مرد قدرتمند آسیا بود. دفتر مرکزی این شبکه در هنگ کنگ قرار داشت و توسط کمپانی معروف استار متعلق به نیوز کورپریشین واقع در نیویورک و با همکاری شرکت افغانی موبی متعلق به خانوادهي محسنی اداره میشد.
روبرت مرداک کیست؟
روبرت مرداک، یهودی استرالیایی الاصلی است که به سلطان شیطانی رسانهها معروف است. او دارای 60 شبکهي تلویزیونی به 13 زبان مختلف است که روزانه حداقل 300 میلیون مخاطب را به خود جلب میکند. همینطور مسئولیت 100 روزنامه و مجلهي معتبر همچون دیلی تلگراف، وال استریت ژورنال، تایمز، ساندی تایمز، نیویورک پست و نیز شبکههای خبری معروفی همچون فاکس، فاکسنیوز و اسکاینیوز و سایتهایی همچون «مای اسپیس» بر عهده این فرد است.
روبرت مرداک که از صهیونیستهای بسیار با نفوذ در دنیاست؛ بارها شخصاً به دخالت در امور دیگر کشورها از طریق همین شبکهي افسانهای رسانهای اذعان داشته است که شاید یکی از مهمترین این کارکردها، اثرگذاری و هدایت افکار عمومی توسط شبکهي فاکسنیوز در جریان جنگ آمریکا علیه عراق باشد.
شخصیت عجیب مرداک بسیار قابل تأمل است او در عین حالی که هدایت بزرگترین بنگاههای خبری را بر عهده دارد؛ بیشترین تمرکز خود را بر برنامههای تفریحی ـ سرگرمی نهاده است. در عین حال پر تیراژترین مجلهي انگلیسی یعنی نیوز آوورلد که یک مجلهي جنسی است؛ متعلق به اوست و همینطور پر تیراژترین انجیل جهان توسط انتشارات او (واندروان) در آمریکا به چاپ میرسد.
شبکهي Farsi1 با اهدافی هولناک
شبکهي Farsi1 ظاهراً برنامههای خود را برای مخاطبان فارسی زبان افغان، تاجیک و ایران تهیه و پخش میکرد، لیکن به خوبی مشخص بود تمرکز اصلی برنامه ها بر روی مخاطبان ایرانی است. برنامههای این شبکهي فارسی شامل پخش سریالهای تفریحی و خانوادگی صرف با دوبلهي فارسی و نیز موسيقی تصویرهای خاص با محتوای جنسی و خشونت بود. این شبکه برای اولین بار اقدام به دوبلهي آثار نمایشی روز اروپا، آمریکا و آسیای جنوب شرقی به زبان فارسی نمود.
از ویژگیهای دیگر این شبکه، پخش سریالهای طولانی مدت و دنبالهدار خانوادگی و تفریحی معمولی بود که مخاطب اصلی آن خانوادهها هستند.
استفاده از ولههای خاص غالباً با غلبه رنگهای صورتی از ویژگیهای دیگر برنامههای این شبکه است. رنگ صورتی خصوصاً آنجا که در کنار رنگهای تیره (مشکی) قرار میگیرد؛ از رنگهای ویژه و مورد توجه شبکههای پورنو بوده و به شدت در تولیدات بصری (مجلهها، سایتها و …) با موضوعات جنسی به کار میرود. برخی روانشناسان معتقدند رنگ صورتی بهخصوص در مجاورت رنگ تیره بر انگیزانندهي حس و غریزهي جنسی در مخاطب است که در اين شبکهها بسيار استفاده ميشود.
به هیچ عنوان نمیتوان پذیرفت «روبرت مرداک» یکی از بزرگترین مردان رسانهای جهان تنها با هدف سرگرم کردن مخاطبان فارسی زبان جهان شرکتهای متعددی در دبی، هنگ کنگ و نیویورک فعال کرده باشد و شبکهای خاص را بر روی یکی از بهترین فرکانسهای ماهوارهای هات برد راهاندازی کرده باشد اما هیچ هدف خاصی را پیگیر نباشد.
شبکهي Farsi1 اولین شبکهای بود که به طور تخصصی تمام تمرکز خود را بر روی خانوادهها نهاده و اگر قرار است جوانان را نیز مورد هدف قرار دهد؛ آنها را در کنار خانواده مورد توجه قرار میدهد.
شبكهي GEM
یکی ديگر از شبکههاي فارسيزبان که رسالت خود را تغییر سبک زندگی مردم ایران قرار داده، شبکهي جم تیوی ( GEM TV) است.
این شبکه از سال ۲۰۰۶ میلادی با شعار «جم همهي شما را دوست دارد» آغاز به کار کرد و به عنوان یکی از شبکههای تلویزیونی «گروه موسیقی و سرگرمی عمومي» (General Entertainment and Music Group) با محتوای برنامههایی نظیر «فیلمهای سینمایی»، «مجموعهها و سریالهای تلویزیوني»، «مستندهای تلویزیونی» «برنامههای آموزشی» و سایر برنامههای سرگرمکنندهي جهان تشکیل شد.
«گروه موسیقی و سرگرمی عمومی» دفاتری در شهرهای دبی، لندن، کوالالامپور و لوسآنجلس دارد. شبکهي جم در سالهای گذشته با ارتقای شبکه و گسترش آن از دو شبکهي معروف خود به بیش از 40 شبکه دست پیدا کرد.
مسئولان این شبکه برای بازیهای المپیک تابستانی ۲۰۱۲، شبکه «جم اسپورتس» GEM SPORTS را راهاندازی کردند که به پخش مسابقات المپیک بصورت HD پرداخت. قبل از آن شبکهي ONYX برای پخش فیلم و شبکهي GEM LIFE برای پخش برنامههای متنوع و مسابقات تلويزیونی را تاسیس کرده بودند. پنج شبکهي MIFA ، 24B ، GEM ARABIA ، GEM AZ و GEM LATINO به پخش موزیک ویدئوهای گوناگون با کیفیت HD و زبان های ترکی، عربی، انگلیسی، فارسی و اسپانیایی میپردازند. شبکه های GEM JONIOR و GEM KIDS برای کودکان برنامه پخش می کنند. GEM SERIES و GEM DRAMA و GEM COMEDY سریال پخش می کنند.
در سالهای گذشته شبکههای جم تی وی به مدیریت «سعید کریمیان»، تلاشهای گستردهای را در هر زمینهای از جمله آگهیهای تجارتی، پخش فیلم سینمایی، سریال، موزیک و… برای جذب مخاطبان جدید داشته است و با ورود به سیستم HD از طریق ماهوارهي یاه ست، به رقیب جدی ديگر شبکههاي فارسيزبان در جذب مخاطب تبدیل شد.
محتوا و داستان اکثر سريالهاي خانوادگي پخش شده و يا در حال پخش از شبکهي GEM داستان آدمهايي است که مهمترين دغدغهشان خيانت به همسرانشان، سقط بچههاي نامشروع، بياهميت جلوه دادن احترام به والدين و هويتزدايي از مفهوم خانواده به عنوان کوچکترين واحد اجتماعي مستقل و مؤثر و … است.

سعید کریمیان مدير شبکهي GEM کيست؟
«سعید کریمیان» (متولد 1351 به قتل رسیده در سال 1396)، در شهر مرزی قائن به دنیا آمد. وی تا آغاز جنگ بین ایران و عراق، تحصیلاتش را تا دیپلم در همان شهر گذراند. از آن جایی که پدر وی یکی از اعضای گروهک مجاهدین خلق(منافقین) بود در اواخر جنگ و نزدیک عملیات مرصاد به همراه خانوادهاش به پادگان اشرف انتقال یافتند.
وی بعد از کشته شدن پدرش در عملیات مرصاد به همراه مادرش، در سال 1375 با حمایتها و پشتیبانی عموی درباری خود به سوئیس منتقل شد و در آن جا پناهنده گردید. وی که در پادگان اشرف، آشنایی اجمالی با زبانهای خارجه پیدا کرده بود؛ در رشتهي معماری دانشگاه بازل این کشور در مقطع کارشناسی به تحصیل خود ادامه داد. «علیرضا کریمیان» عموی سعید که همسر خود را از دست داده بود؛ با زن برادر خود ازدواج کرد.
سعید کریمیان حدود دو سال در دانشگاه بازل مشغول به تحصیل بود اما از آنجایی که با ازدواج مجدد مادرش مخالف بود؛ با بیمهری عموی خود مواجه گردید و از طرفی نتوانست هزینههای سنگین زندگی و شهریهي دانشگاه را تأمین کند. وی سرانجام مجبور به ترک تحصیل شد و در سال 1377 سراغ برادرش هادی کریمیان که در لوسآنجلس زندگی میکرد؛ رفت.
هادی کریمیان که در رادیو صدای ایران (اولین رادیوی 24 ساعتهي فارسیزبان که به منظور مبارزه با نظام جمهوری اسلامی در آمریکا تأسیس شد) فعالیت داشت، به برادرش پیشنهاد کار داد.
سابقهي سیاسی خانواده کریمیان برای مسئولان رادیو صدای ایران ایدهآل بود و به همین دلیل مطالب و مقالات سعید کریمیان مورد توجه گردانندگان این رادیو قرار گرفت.
بعد از یکسال و نه ماه فعالیت در رادیو صدای ایران و بهبود وضعیت اقتصادی سعید کریمیان، وی با «رویا رضایی» که از خانوادهي یکی از سران مجاهدین خلق طلاق گرفته بود؛ ازدواج کرد. فعالیت در رادیو صدای ایران تا زمانی که تلویزیونهای لوسآنجلسی گسترش پیدا نکرده بود؛ برای هادی و سعید کریمیان شغلی مناسب بود ولی رفته رفته با تأسیس و گسترش قارچگونهي تلویزیونهای لوسآنجلسی فارسیزبان، بازار رادیوهای فارسی زبان خصوصا رادیو صدای ایران تحت تأثیر قرار گرفت. از طرفی پیشنهاد مسئولان سیمای آزادی (تلویزیون ملی ایران و تلویزیون 24 ساعتهي سازمان مجاهدین خلق ایران و شورای ملی مقاومت ایران) میتوانست موقعیت خوبی برای وی به حساب آید.
او دوباره نمیخواست تجربهي تلخ پادگان اشرف را در لندن تجربه کند اما مشکلات اساسی اقتصادی که هم او و هم برادرش با آن دست و پنجه نرم میکردند آن ها را مجبور ساخت تا به لندن بروند و در سیمای آزادی مشغول به فعالیت شوند. سعید کریمیان که از اعضای مجاهدین خلق به حساب میآمد توانست خیلی زود در اتاق فکر سیمای آزادی صاحب نظر شود و تفکراتش را به تلویزیون ملی ایران القاء کند.
کاهش محبوبیت مجاهدین خلق حتی نزد سلطنتطلبان و مخالفان جمهوریاسلامی و اعتراض ایرانیان به این سازمان از طرفی و موقعیت خوب اقتصادی برادران کریمیان از طرف دیگر سبب شد تا سعید و هادی کریمیان بعد از 3 سال و 7 ماه فعالیتهای گسترده در تلویزیون مجاهدین خلق تصمیم بگیرند از این تلویزیون جدا شوند. سعيد کريميان بعدها مدير شبکهي GEM ميشود.
کریمیان در شامگاه ۹ اردیبهشت سال ۱۳۹۶، هنگام خروج از محل کار، در خودروی شخصی خود در محلهی سارییر استانبول مورد حملهٔ مسلحانه قرار گرفت و به قتل رسید.[برخی از رسانهها از اصابت ۲۷ گلوله به خودروی وی اشاره دارند. در زمان ترور، شریک کویتی وی نیز که در خودرو بود، کشته شد.



